عشق: تنها نيروي خلاق 

به هر كجا كه مي رويد عشق و محبت افشانيد و اين كار را از خانه خودتان آغاز كنيد: به فرزندانتان، به همسرتان، به شوهرتان و به همسايه ديوار به ديوارتان عشق بورزيد... هرگز پذيراي كسي نباشيد مگر اين كه او را راضي تر و شادمان تر از قبل بدرقه كنيد. تجسم عيني مهرباني هاي خداباشيد، مهربان در چهره، در چشمان، در لبخند و در سلام هاي گرم و دوستانه

                                                            "مادر ترزا"

                                       
استاد دانشگاهي از دانشجويان رشته جامعه شناسي خواسته بود تا به كوچه پس كوچه هاي كثيف و پر جمعيت بالتيمور بروند و سوابق 200 پسر نوجوان را گرد آورند. سپس از آنان خواسته بود كه نظر و ارزيابي خود درباره آينده همان نوجوانان را در گزارشي به رشته تحرير درآورند. دانشجويان در مورد هر يك از اين نوجوانان نوشته بودند: " هيچ شانسي ندارد". بيست و پنج سال پس از اين واقعه، استادي ديگر از دانشگاه ضمن برخورد با مدارك و بررسي هاي اين تحقيق از دانشجويان خود مي خواهد تا مساله را پيگيري كنند و ببينند چه بر سر آن 200 نوجوان آمده است. دانشجويان دريافتند به استثناي 20 پسري كه مرده و يا به محل هاي ديگر كوچيده بودند، 176 نفر از 180 نفر باقيمانده در شغل هاي نسبتاً خوبي چون وكالت، طبابت و تجارت مشغول بكار هستند.
استاد متعجب مي شود و تصميم مي گيرد موضوع را تا اخذ نتيجه نهايي پيگيري كند. همه اين مردان در منطقه تحقيق بسر مي بردند و از اين رو براي استاد اين امكان وجود داشت تا تك به تك آنان را ملاقات كرده و بپرسد: "علت موفقيت شما چه بوده است؟" در هر مورد، ‌اين پاسخ پراحساس را شنيده بود كه: " يك معلمي داشتيم كه..."
معلم هنوز در قيد حيات بود، لذا استاد توانست وي را، كه حالا ديگر كاملاً پير شده بود ولي هنوز هشياري و ذكاوت از سكناتش مي باريد، پيدا كند و فرمول سحرآميزش را كه به وسيله آن توانسته بود اين بچه هاي كوچه پس كوچه هاي كثيف پائين شهر را به چنان موفقيت هايي برساند، بپرسد.
چشمان معلم از شنيدن اين سوال برق زده بود و لبانش با لبخندي ملايم به حركت درآمده بود كه:
" خيلي ساده است ، من از صميم قلب به يكايك آن بچه ها عشق مي ورزيدم." 
                                                                                                       
                                                                                                             " اريك باترورث"

نظر به درخواست لینک مجدد از جانب همکاران محترم:

بنام خداوند جان و خرد

فبشر عباد الذين يستمعون القول و يتبعون الحسنه

بشارت ده به عبادت كنندگان كه سخن بشنوند و به نيكو ترين عمل كنند

سوره زمر آيه 18

آني تو كه حال دل نالان داني                         احوال دل شكسته بالان داني

گر خانمت از سينه سوزان شنوي            وردم نزنم زبان لالان داني

با عرض سلام و احترام گروه توانبخشي آموزشگاه مهر پس از سالها كار و توجه به ويژگيهاي كودكان استثنايي ( كم توان ذهني )جهت بهبود روند آموزشي و پرورشي نكاتي را معروض مي دارد اميداوريم پس از مطالعه نظر خويش را اعلام فرمائيد .

آنقدر هم گر نگويم اي سند                            شيشه دل از ضعيفي بشكند

شيشه دل را چو نازك ديده ام                        بهر تسكين صد قبا ببريده ام

به اعتقاد ما شيوه آموزشي كنوني رايج در مدارس استثنايي داراي نقايصي مي باشد كه نه تنها اين كودكان را به هدف اصلي آموزش آنان كه رسيدن به كفايت اقتصادي – اجتماعي و فردي مي باشد نمي رساند ، بلكه ادامه اين روند ظلم به همه دانش آموزان استثنايي به ويژه كم توان ذهني و مربيان آنان مي باشد كه روز به روز به دلسردي و  افسردگي ياس و نا اميدي بسياري از معلمان افزوده و كودكان را نيز در معرض بروز اختلالات روحي و رواني قرار مي دهد .

در روند آموزشي حاكم تمام فشار توجه بر ذهن دانش آموزان است و روح آنان نيازهاي رواني آنها به عنوان يك انسان فراموش شده است و بيشتر حفظ مطالب در محور قرار گرفته است و در يك جمله مدارس ما مدرسه زندگي نيست . 

وقتي مي پرسيم كه چرا كودكان بايد تست شوند ؟ مي گويند : براي اينكه ببينم آيا مي توانند آموزش ببينند يا خيره مي گوئيم : براي چه آموزش ببينند ؟ مي گويند : آنان را براي  زندگي آماده كنيم تا به كفايت اقتصادي اجتماعي برسند مي پرسيم : آيا آموزش آنها را براي زندگي آماده مي كند ؟ خير  جواب خير خواهد بود .

در نظام آموزشي حاكم براي كودكان كم توان ذهني كه بيشتر فشار بر روي ذهن كه نقطه ضعف آنهاست مي باشد و به مواردي كه باعث تقريب روح و ارضاي نيازهاي رواني آنها باشد اگر نگوئيم بدست فراموشي سپرده شده است، به حداقل ميزان از آن بهره مي برند و كتب آموزشي به گونه اي تهيه و تدوين شده است كه بيشترين توجه را معطوف ذهن اين دانش آموزان داشته اند و اين در حالي است كه محتواي بسياري از كتب درسي هرگز در زندگي آنها به كار گرفته نخواهد شد . يعني آنها قادر به حفظ كردن مطالب سنگيني كه بر ايشان ملموس نيست نخواهد بود بنابراين هم دانش آموز و هم اوليا و مربيان آنها دچار ياس خواهند شد .

كودكان كم توان ذهني تست مي شوند و بر حسب توانائيهاي خود طبقه بندي مي شوند . تا آموزش هاي لازم را در امر مهارتهاي زندگي فردي – گروهي و اجتماعي و اقتصادي خود بدست آورند . سوال ما اين است آيا هرگز انديشيده ايم كه اختلافات طبقاتي – محروميت هاي اقتصادي و اجتماعي – زندگي دور از شهر – نرفتن به مهد كودك و نداشتن آموزشهاي پيش از دبستان بعلت شرايط بد اقتصادي و بي سواد بودن والدين چند درصد در نتيجه سنجش و تصميم گيري هاي ما دخيل خواهد بود ؟ آيا تا كنون براي كودكاني كه آزمايشي و زير آموزش پذير هستند و در آموزش و پرورش استثنايي جايگاهي ندارند چاره اي انديشيده ايم ؟ اين در حالي است كه ما شاهد بسياري از كودكان اينچنيني بوده ايم كه بر حسب و اميد تلاش برخي از آموزگاران به مرحله آموزش پذير ارتقاء يافته اند و اغلب كودكاني بودند كه قبل از آمدن به مدرسه به علت شرايطي كه در فوق ذكر شد به ورطه فراموشي سپرده شده بودند و در محيط مدرسه و برخوردهاي اجتماعي محيطي و آموزشهاي مربيان جايگاه خويش را بازيافته است.

اگر هدف ما ، آماده كردن اين كودكان براي زندگي آينده آنهاست ضروري است كه برخي از آيتم ها در امر آموزش حذف و مواردي جايگزين گردد. بطور مثال ضرورت اموزش تاريخ عباسي و قاجاريه و جنگلهاي داخلي ايران و .... پويا جغرافياي جهان و كشورهاي همسايه مهارتي را تقويت مي كند ، و اين درحالي است البته كه كودك استثنايي قادر به شناسايي خانه خود از مدرسه نيستند و هيچ شناختي اي از محيط اطراف محل سكونت خود ندارند . آيا بهتر نيست بجاي شرايط آب و هوايي استانهاي مختلف و نام كوههاي البرز و زاگرس به آنها اماكن عمومي و مورد نياز شهري كه در آن زندگي مي كنند از قبيل مخابرات – كتابخانه – استاديوم ورزشي – پست خانه – اداره برق و آب و گاز و تلفن و نوع كاربري آنها را آموزش دهيم و آموزش كلاسيك موجود فرصتي براي مربيان قائل نبوده و حتي در آموزشهاي ضمن خدمت مربيان هم پافشاري بر آموزشهاي غير ضروري مي شود . كه عملا در زندگي بيشتر آنها كاربردي نداشته است .

داستان افسانه اي مدرسه حيوانات كه در عين سادگي بسيار پند آموز است كه مسئولين هيچ نتيجه مثبتي از آن نگرفته اند در حالي در كشورهاي پيشرفته از پندهاي بزرگان ما به سادگي نمي گذرند و بهترين استفاده را در ارتقاع روح فرزندان خويش مي كنند .

اين داستان نمايشگر تفاوتهاي فردي و استعدادهاي خاص است كه هر كسي را در زمينه اي كه مستعد است پرورش دهيم .

مدرسه حيوانات

خرگوشي – سنجابي با يك پرنده و يك ماهي تصميم مي گيرند مدرسه اي باز كنند همگي گرد هم مي آيند تا يك برنامه ي درسي تنظيم كنند خرگوش اصرار دارد دويدن جزء برنامه ي آموزشي باشد به عقيده پرنده پرواز بايد در برنامه ي درسي گنجانيده شود سنجاب بالا رفتن از درخت را توصيه مي كرد و خلاصه هر حيواني اصرار داشت تخصص او در برنامه ي درسي گنجانده شود . خرگوش در دو مهارت بسيار دارد ولي دوستانش اصرار دارند كه براي تقويت هوش و ذكاوت بهتر است پرواز را بياموزد پس او را در فهرست پرواز كنندگان قرار مي دهند خرگوش كه در اين زمينه كارايي ندارد به هنگام پرواز زمين مي خورد پايش مي شكند و سرش ترك بر مي دارد و سپس چون نمي تواند خوب بدود به جاي عالي در «‌دو » نمره ي متوسط مي گيرد و در پرواز نمره ي ضعيف مي آورد . ولي مسئولين مدرسه از اين سيستم داخلي خشنود هستند ، در مورد پرنده هم همين قصه تكرار مي شود اگر چه او در پرواز عالي است ولي وي را مجبور مي كند مثل لاك پشت گودالي حفر كند چون در اين زمينه تجربه كافي ندارد بال و ممنقارش مي شكند و در نتيجه در پرواز به جاي نمره ي عالي نمره ي متوسط مي گيرد ولي مربيان از اينكه او نمره ي پايين تري بدست آورده به هيچ وجه نگران نيستند .

حدس مي زنيد شاگرد ممتاز اين مدرسه كداميك از حيوانات مي شود يك مارماهي با عقب افتادگي ذهني كه تقريباً از عهده ي همه كارهايي كه به او محول مي گردد برمي آيد چند از مدرسه اخراج مي شود و اكنون به تمام مالياتهايي كه بر نفع مدارس وضع مي گردد راي منفي مي دهد ما خوب مي دانيم كه ادامه ي چنين روشهايي صحيح نيست مع الوصف هيچكس كاري صورت نمي دهد .

اين داستان بخوبي بيانگر واقعيتي بسيار تلخ مي باشد كه هم اكنون در مدارس ما رواج دارد ما بايد تفاوتهاي فردي كودكان را لحاظ، و بر اساس ميزان بهره هوشي سلامت جسماني وضعيت گفتاري و حركتي و علاقه مندي كودكان براي آنان برنامه ريزي نموده و بستر تقويت بخشهايي بپردازيم كه سبب پيشرفت جسمي  ذهني – رواني و روحي مي شود در اين  زمينه بهترين راهنمايي را مي توانيم از معلمين ، كه سالهاست به تدريس اين كودكان مشغول بوده و كاملا به مسائل و مشكلات كودكان واقف هستند بگيريم و از آنان در مورد محتواي كتب آموزشي و انتقادات و پيشنهادات آنان را به صورت مكتوب دريافت نمائيم.

روانشاسان معتقدند كه براي يادگيري مطالب شرايطي وجود دارد كه علاقه انگيزه و آگاهي از نتيجه كار در يادگيري مطالب و فراموش كردن آن بسيار مهم است كودكان مطالبي را بهتر مي آموزند كه بدانند ا زآن مي توانند در رفع حوائج خود استفاده كنند و انجام كارهاي روزمره خود سود جويند در غير اينصورت يادگيري بسيار مشكل و فراموشي آن به سرعت اتفاق مي افتد با توجه به ويژگي كودكان استثنايي كه دير ياد مي گيرند و زود فراموش مي كنند .

بسيار خوب بود كه هر يك تحقيق در خصوص كودكان كم توان ذهني كه از مدرسه فارغ التحصيل شده اند بعمل مي آمد تا ببينيم چقدر از آموخته هايي كه در طي چندين سال با زحمت زياد معلمين استثنايي به آن آموخته شده را در خاطر دارند . و آيا از آن مي توانند در زندگي روزمره خود استفاده كنند و اكنون به چه كاري در جامعه مشغول هستند آنگاه شايد بهتر مي توانستيم براي برنامه هاي آموزشي اين كودكان برنامه ريزي كنيم .

بسياري از اوليا اين كودكان به علت نداشتن امكانات و عدم تحصيلات مشكلات اقتصادي و اجتماعي قادر به گرفتن تصميم درست و هدايت كودكان كم توان خود نسيتند ، تا بتوانند گليم خود را از رودخانه خروشان جامعه بيرون بكشند . ما بايد در مورد آموزش و هدايت آنان براي كار و زندگي بهتر برنامه ريزي كنيم و با توجه به توانها و استعدادها و علايق آنها به سمت صحيح سوق دهيم همانگونه كه مولوي فرمايد:

هر كسي را بهركاري ساختند                                    ميل آن را در دلش انداختند

آموزش چندين ساله اين كودكان تا كلاس سوم راهنمايي و رها كردن آنان به حال خود و بي اطلاعي از سرنوشت آنها سبب مي شود كه اين كودكان از حقوقي كه براي آنها منظور شده است محروم بمانند شمار زيادي از اين كودكان از لحاظ توانائيهاي جسمي ، گفتاري رفتارهاي اجتماعي وارتباطات كاملا هم طراز هم سالان خود مي باشند و مي توانند بخشي از مشاغلي را كه هوش بالايي طلب نمي كند ( كار در رستوران – نانوايي – كفاشي – كارگاه قنادي – آپاراتي – تعويض روغن – سلماني – تلفنچي – دوچرخه سازي و... ) بياموزند و در زندگي خود بكار برند . مي توانيم از دوره ابتدايي با توجه به استعداد و علايق دانش آموزان هر يك از كارهاي فوق را به آنها آموزش داد.

چهار ساعت نشاندن كودكان كم توان ذهني در سر كلاسها و آموزش مفاهيمي ذهني كه كودكان براي يادگيري بعضي از دروس و مفاهيم هيچ انگيزه و علاقه اي دارند ، عامل اساسي افسردگي و اختلالات رفتاري و بروز بيماريهاي روحي و جسمي در كودكان و بعلت عدم بازدهي دلسردي و افسردگي مربيان را به همراه خواهد داشت .

در شرايطي كه نياز اصلي اين كودكان برنامه هايي با نشاط تفريحي آموزشي و ورزشي تامين مي گردد. اكثر مدارس ما حتي از حداقل امكانات فوق برخوردارند بعبارتي بيشترين ساعات درسي به آموزشهيا كلاسيك تعلق دارد كه هيچ بازدهي تا كنون براي مهارتهاي زندگي كودكان كم توان نداشته است .

« بچه ها از طريق بازي مي آموزند ، از طريق بازي كشف مي كنند و به حد و مرز هايشان پي مي برند لزومي ندارد كسي لذت بازي خلاق را به كودكان بياموزند بازي يكي از توانائيهاي ذاتي انسان است ، حال آنكه جامعه به كودكان ياد مي دهد از خلاق بودن دست بكشند معقول و اهل عمل شوند اگر بخواهيم به طور كامل كودك درون را باز يابيم بايد بگذاريم كه اين خلاقيت ذاتي عيان شود »

بازي درماني يك فلسفه اصلي استعداد فطري كودك براي كوشش در جهت رشد بلوغ و خود فرمان بودن به صورت سازنده است و از اين طريق مي توان بهترين ارتباط را با كودك برقرار كرد تا قادر به آزاد كردن قابليتهاي رشدي و تغييرات سازنده گردد. و اين در حالي است كه كودكان ما حتي از فضاي بازي مناسب برخودار نمي باشند .

همچنين حتي در آموزشهاي كلاسيك خود نيز مي توانيم وسايل مختلف بازي را جايگزين آموزشهاي خشك و كسل كننده نمائيم . در اين راستا ضروري است كه مانند كادرهاي ديگر آموزشي و توانبخشي يك واحد بازي درماني كه «‌كارشناس بازي درماني» در آن واحد مستقر باشند در مدارس استثنايي در چارت سازماندهي قرار گيرد .

ما ناظريم بسياري از دانش آموزان فارغ التحصيل از آدرسهاي ضروري را نمي دانند حتي آدرس و شماره تلفن خودشان را بلد نيستند اين امر نشاندهنده عدم وجود كارگاههاي آموزشي د رمدارس ماست . ولي از آنان مي پرسيم كه چرا ناصر الدين شاه امير كبير را به قتل رساند ، كوههاي البرز در كدام طرف تهران قرار دارد ،هواي بندر عباس چگونه است و چاههاي نفت ايران در كدام استان قراردارد.

در مبحث رياضي شاهديم كه اكثر بچه ها براي شمارش اعداد از انگشتان و يا كشيدن خط استفاده مي كنند و هر كه قادر به جمع و تفريق اعداد و يا سه رقمي ناتواني در شمارش ذهني اعداد دارند و با كمبود وقت در جلسات امتحاني مواجه مي شوند اين در حالي است كه مي توان بعد از آموزش مفاهيم رياضي از ماشين حساب بعنوان يك ابزار آموزشي و واحد درسي استفاده كرد و حتي براي آن از بچه ها امتحان عملي گرفت تا مجبور به اينهمه فشار به ذهن خود نباشند اگر آموزش ماشين حساب در مدارس ما رايج گردد:

هم سرعت عمل افزايش مي يابد و هم كودكان قادرند بدون فشار به ذهن خود اعداد بيشتري را آموزش ببينند حتي بسياري از مشكلات مالي آنها را درآينده حل خواهد كرد.

به عنوان يك وسيله اسباب بازي مطرح است و براي كودكان جاذبه دارد .

به علت عدم وقفه و دستيابي سريع به پاسخ در خاطر دانش آموز بيشتر نقش مي بندد.

محدوديت استفاده از كاغذ و قلم و سرعت كم در زندگي روزمره را جبران مي كند

به آساني قابل دسترسي و قابل حمل است

كودكان از تمركز بيشتري برخوردار هستند

استفاده از ماشين حساب خستگي فكري كمتري به همراه دارد

يادگير رياضي با ماشين حساب به علت سرعت زياد از اتلاف وقت
جلوگيري مي كند

در خاتمه با توجه به مطالب گفته شده پيشنهاد ميكنيم كه :

اضافه كردن ساعات ورزش و وسايل ورزشي مناسب با شرايط سني و وضعيت جسمي معلولين و جنسيت.

در اختيار قراردادن مربي ورزش براي تمام پايه ها متناسب با تعداد دانش آموزان

آشنايي با ورزشهاي فوتبال ، والبيال و .. براي همه جهت آموزش و شناخت گروه همكاري – قواعد باز يو جهت همبازي شدن با بچه هاي عادي در اماكن ديگر

افزايش مربيان گفتار در ماني و كار درماني به تناسب تعداد دانش آموزان در همه مدارس كه پاسخگويي مشكلات كودكان باشد و سبب رسيدن به نتيجه مثبت و رفع مشكل شود . و نظر خواهي از مربيان  فوق (كار درمانگر گفتار درمان) در مورد ساعات و تعدادي دانش آموزان به نتيجه مثبت دهد .

كم كردن تعداد دانش آموزان د ركلاسهاي آموزشي با توجه به وضعيت هوشي براي رسيدن به نتيجه اي بهتر

ايجاد اتاق بازي درماني با امكانات وسايل و تجهيزات كه پاسخگوي كليه دانش آموزان با شرايط گوناگون باشد. همراه يك نيروي متخصص بازي درماني

تاكيد و توجه تمام به آموزش خواندن و نوشتن و افزيش درس فارسي و ديكته و رياضي كاربردي و حذف دروس كه فقط جنبه ذهني و تئوري داشته و عملا هيچ كاربردي درزندگي روزمره ندارند و سبب گرفتن وقت و مانع براي آموزش هاي ضروري تر و كاربردي محسوب مي شود .

دروس اجتماعي مربوط به جغرافياي شهر و اماكن كليدي و مهم و ادارات مثل: آتش نشاني – بانكها – داروخانه – هتل ها – مخابرات – شركت گاز .

آشنايي با مشاغل و اجراي طرح كادو و تعيين شغل براي كودكان با توجه به وضعيت هوشي و جسمي و استعداد و علاقه كودكان در هفته دو يا  سه روزيا  بصورت كارگاه آموزش در مدرسه مثلاً يك اطاق براي آموزش آرايشگري و سلماني تا آوردن حق التدريس .

همه روز 20 دقيقه تا نيم ساعت انجام حركات بدني موزون براي تقويت كل اعضاي نگهدارنده بدن با سرودها و موسيقي مناسب

تهيه فهرستي از مشاغل براي پسران و دختراني كه در مدارس استثنايي مشغول تحصيل هستند و جايگزين آنها درسر كار از طرف مدرسه و حمايت آنها از طرف ارگانهاي دولتي

با اتحاديه هاي شغلي هماهنگي بعل آيد كه جايگزين كردن تعدادي از دانش آموزان فارغ التحصيل توانمند يكي از شرايط كسب پروانه و جواز كسب مشاغل آزاد قرار گيرد

به خدمت گرفتن دانش آموزان استثنايي در واحدخدمات و ادارات و مدارس استثنايي

آشنايي كودكان و آموزشهاي عملي ( كارگاههاي آموزشي ) با مشاغل قابل دسترسي

هماهنگي با شبكه بهداشت و درمان جهت حضور پزشك ودندانپزشك بطور مستمر در مدارس استثنايي مثلا هفته يا ماهي يكبار و ادامه درمان و پيگيري روند درمان كودكان بيمار و برطرف كردن مشكلات آنان بصورت وام قرض الحسنه

هماهنگي با شهرداري ها جهت ايجاد پارك بازي در حياط مدارس استثنايي ( تاب ، سرسره ، و...) و با توجه به تعداد دانش آموزان

راه اندازي كارگاههاي توليدي مثل نانوايي كانتينري  با مشاركت نانواها ،دكه هاي روزنامه فروشي – قالي شويي مكانهاي پرورش گل و گياه در اماكن مورد نياز، جهت بكارگيري دانش آموزان استثنايي

آموزش قرآن به صورت حكايت هاي قرآني و دعا كه در قرآن آمده است بصورت فيلم يا تأتر چون تنها تكرار كلمات مقدسه كه تلفظ آن براي بعضي كودكان بسيار دشوار مي باشد و ندانستن معني آن از انس كودكان با كتاب آسماني كاسته خواهد شد . ولي قصه هاي كوتاه قرآني فيلم و حتي شنيدن صوت قرآن با صوت سبب انس و آرامش و آموزش و آشنايي با آموزه هاي الهي خواهد شد و يا دعاهايي كه در قرآن آمده است .

حذف كلمه استنثايي يا كم توان از مدارس و جايگزيني كلماتي از قبيل مدرسه تقويت –تلاش - اميد – مدارس صافي دلان مهرورزان – مهرجويان – يا علي مدد – نيكان و... اسامي ديگري كه در خود پيام و بازتاب و انعكاس خوبي را در گوينده و شنونده مخصوصا پدران و مادران اين كودكان ايجاد خواهد كرد.

حذف كلمه دير آموز از برگه نتايج تست استفاده از همان واژه عادي با توجهات بيشتر زيرا اثر ناگوار در برخي پدران و مادران دارد (واژه دير آموز در مورد كودكان مرزي ، چون در همه جنبه ها دير آموز نيستند بر چسب نابجايي مي باشد .

طرح سوال پايه هاي پنجم توسط معلمين هر دانش آموز

حذف شرايط سني يا بالابردن آن از 12 سال به 14 تا 15 سال

تهيه ضبط و نوارهاي قصه هاي كودكان براي پرورش وكلام

كاهش مطالب نوشتاري و دفتر نويسي كه قسمت زيادي از وقت تدريس معلم را مي گيرد

نوشتن محتواي كتب توسط معلمين با سابقه تدريس درمراكز استثنايي و عدم نوشتن توسط كارشناساني كه تجربه كار تدريس نداشتند و فقط با اصللاحات و تعاريف تئوري آمار و ارقام كودكان استثنايي آشنايي دارند

تعطيل كردن روزهاي پنج شنبه و اضافه كردن يك ساعت به روزهاي چهارشنبه جهت كم كردن مشكلات خانواده ها در سرويس دهي كودكان كه از مسيرهاي دور و روستاها مي آيند و بعضي از اوليا كه بايد خودشان بچه ها را به مدرسه بياورند و ببرند و استراحت معلمين كه اكثرا مدرك ليسانس و بالاتر بايد 6 روز به مدرسه بيايند در مقايسه با مربيان مدارس راهنمايي عادي كه با مدارك پائين تر 4 روز مدرسه هستند و( با همان حقوق و مزايا )

ختم كلام را به حضرت مولانا مي سپاريم و از حضور همكاران مرخص مي شويم

اي خداي پاك و بي انباز و يار                      دســت گير و جرم ما در گـذار

ياد ده مـا را ســـخنهاي رقيق                         كه تو را هم آورد آن اي شـفـيق

گر خطا گفتيم اصلاحش تو كن                      مصلحي تو اي تو سلطان سـخن

كيـمـا داري كه تبديـلش كنـي                ور كه جوي خون بود نيلش كني

اينچنين ميناگري ها كار توسـت                     اينچنين اكسير ها ز اسرار توست

اي خدا اي فضل تو حاجت روا                      با تو ياد هيـــچكس نبــود روا

تلخ تر از فرقت تو هيچ نيست                       بي پنــــاهت غيرپيچاپيچ نيست

گروه توانبخشي مركز آموزشي مهر ساري

وقتی محرک یا محرک های حواس پنج گانه ( بینایی – شنوایی – لامسه – بویایی – چشایی ) را تحریک می کنند ، تحریک یا پیام از طریق اعصاب آوران ( afferant nerves ) به مغز برده شده ( این فرآیند درون داد یا input نامیده می شود ) . و فرآیند سازماندهی و یگانه سازی 1 organization & integration رخ می دهد ، تصمیم ها بعد از ترکیب و تفسیر مغز بوسیله اعصاب وابران efferent nerves به اندام های عمل کننده انتقال می یابد ( که فرایند برون داد یا out put نامیده می شود ) که سرانجام بصورت بیان لفظی یا نوشتن یا کنش حرکتی نمایش داده می شود . اگر پاسخ صحیح باشد مغز این اطلاعات را برای کاربردهای بعدی نگهداری و ذخیره می کند . اما اگر پاسخ نادرست باشد ، یک پاسخ جانشین برای تصحیح پاسخ قبلی ایجاد و اگر پاسخ اصلاحی نیز نادرست باشد ناگزیر فرد به ناکامی و شکست تسلیم خواهد شد .
چون کنش های ادراکی و حرکتی به هم وابسته اند به همین دلیل یک نظام پردازش ( حرکتی ادراکی ) کارآمد برای اجرای موفقیت آمیز هر تکلیف از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است .
مراحل رشد :
کودکان از آغاز تا بلوغ مراحل مختلف رشد را می گذرانند در دوران شیرخوارگی و نوزادی مرحله حسی – حرکتی (sensory motor ) را پشت سر می گذراند . در این دوران کودکان با لمس کردن ، چنگ زدن ، گرفتن و رها کردن ، حفظ توازن ، سینه خیز رفتن و راه رفتن و چشیدن به تدریج به سوی مرحله ی ادراکی پیشرفت می کنند . هر چند حواس شنوایی و لامسه در این مرحله نقش مهمی دارد اما واسطه ی اصلی یادگیری ادراک دیداری است
 ( visual ) .
هر دو مرحله ی فوق ( مرحله حسی حرکتی و مرحله ادراکی ) پایه و اساس پیشرفت و ارتقاء کودک برای ورود به مرحله شناختی ( Cognitive ) است . در این مرحله توانایی درک مفاهیم بسیاری و کسب مهارتها مانند نمادی کردن ( symbolization ) ، انتزاع ( abstraction ) ، بیان کلامی ( verbalization ) و خواندن (reading ) در کودک پدید می آید که همگی به تکالیف درسی او در آینده مربوط می شوند . بهمین دلیل برخورداری کودک از یک زمینه غنی و استوار از تجربیات حرکتی – ادراکی به عنوان پایه ای برای یادگیری های آموزشی بسیار پر اهمیت می باشد .

منابع : کتاب رشد و تقویت مهارتهای ادراکی – حرکتی در کودکان ترجمه آقایان : سازمند – طباطبایی نیا

                                   فرشید خورسندــــ کاردرمانگر

ميزان مواجهه با  اختلالات اسکلتي – عضلاني ناشي از کار در کار در مانگران و فيزيو تراپيست ها :

بر اساس مطالعات علمي گسترده ، اختلالات اسکلتي – عضلاني ناشي از کار ، مشکل شايع و ناتوان کننده در سراسر دنيا مي باشند اما تعداد کمي استراتژي درمان براي کاهش نا توانايي ناشي از کار شناخته شده است(1).

در همين راستا در بسياري از کشورها پيشگيري از اختلالات اسکلتي – عضلاني ناشي از کار جزو اولويت ملي شده است.

اصطلاح اختلالات اسکلتي – عضلاني به شريطي که اعصاب ، تاندون ، عضلات و ساختار هاي حمايتي بدن را درگير مي کند، اطلاق ميگردد.(1)

طبق تعريف سازمان جهاني بهداشت اختلافات اسکلتي عضلاني ناشي از کار چند فاکتوري مي باشند که تعداد زيادي از اين فاکتورهاي خطر شامل جسمي ، سازماني، رواني ، فرهنگي و اجتماعي بصورت محسوسي در ايجاد آنها شرکت مي کنند.

سيستم هاي بهداشتي جزء مشاغل پر خطر به شمار مي آيند. شاغلين در اين بخش در معرض اختلالات اسکلتي عضلاني قرار دارند. طبق تحقيقات انستيتو آمار ميزان ضايعه در اين افراد بسيار بالا و حدودا دو برابر ساير مشاغل مي باشد از جمله اين افراد متخصصين کار درماني و فيزيوتراپي مي باشند.         

در تحقيقي که برروي 541 فيزيوتراپيست و کار درمانگر انجام شد حدودا 91% (488 نفر) درد يا ناراحتي اسکلتي – عضلاني ناشي از کار را از حدود خفيف تا شديد در قسمتي از عمر کاري خود تجربه کرده اند.

در مطالعه Bork  و همکاران نيز 61% از فيزيوتراپيست ها و کار درمانگر ها حداقل در يک ناحيه آناتوميکال مبتلا به نشانه هاي اسکلتي – عضلاني ناشي از کار بوده اند.

با توجه به شيوع  بالايWMSD  در ميان فيزيوتراپيست ها و کار درمانگران، بررسي ميزان مواجهه با اختلالات اسکلتي – عضلاني ضروري به نظر مي رسد بر اساس بررسي QEC که اولين بار توسط BUCKLE  وLI (پيشنهاد شده در سال 1998) در شهر تهران انجام شد .

در اين تحقيق از فرمهاي امتيازدهي ابزار QEC  و پرسشنامه استاندارد شده نورديک و چک ليستهاي ار گونوميک استفاده شد. بهر حال در اين تحقيق گسترده و چند جانبه نتيجه گيري در زمينه مربوط به ميزان و نقاط درگيري و ابتلا ء سيستم اسکلتي – عضلاني در گروه درمانگران چنين مشخص شد:

در گروه کار درمانگران بالاترين ميزان شيوع اختلافات اسکلتي- عضلاني ابتلا در ناحيه مچ دست(42/5%) پس گردن (28/6%1و در گروه فيزيوتراپيستها بالاترين ميزان شيوع ابتدا در ناحيه گردن (50%) و سپس پشت و کمر ( (41/7%ديده شده است.

و متاسفانه شيوع بسياربالايي از اختلالات اسکلتي- عضلاني  گزارش شده است.

با اميد به اينکه در آينده همه کار گران در معرض مشاغل پر خطر و همه گرو  هاي دست اندر کار سيستم بهداشتي با رعايت مسائل ارگونوميک محيط کار ، کاهش سنوات خدمتوتغيير شغل بعد از زمان معين (حد اکثر 15 سال )به بالاترين سطح سلامت دست بيابند.

نقل از : نشريه شماره 1 و 2 انجمن کاردرماني بهار و تابستان 1382 ( IROTA )

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــزيرنويس 1)musculoskeletal -disorder WMSD: work  related -

در تاریخ 20/9/86 جلسه آموزش خانواده با حضور و سخنرانی جناب آقای مختا ری معاونت محترم اداره آموزش برورش استثنایی درخصوص آموزش مهارتهای زندگی در سالن اجتماعات مرکز برگزار شد . که با استقبال گرم خانواده ها مواجه شد وتقاضای ادامه این آموزشها را نمودند.

باامید به توفیق حضور مجدد جناب مختاری در جلسات آموزش خانواده این مرکز، بدینوسیله از نامبرده قدردانی به عمل می آوریم.

                                                                                                                        اولیاء آقا بورـــمدیریت آموزشگاه

از آنجا که طی تجربه ای که در طول سالهای خدمتمان کسب کردیم مشکل ذیل همواره موجب سختی کار آموزگاران پایه آمادگی ،رنجش خاطر بسیاری از خانواده هایی که نتیجه سنجش کودکانشان آزمایشی است وپس از یک دوره حضورناموفق  در کلاس آمادگی با برچسب تربیت پذیراز مدرسه ترخیص می شوند،میگردد. 

کارشناسان محترم سنجش هوش مستحضرند که بر اساس معیارهای در دسترس سن عقلی شروع آزمایشی بادر نظر گرفتن سن تقویمی به شرح ذیل میباشد :

                                                 شروع آزمایشی                                        سن تقویمی

                                              ــــــــــــــــــــــــــــــــ                                  ـــــــــــــــــــــــــــــــ

                                      بدون ارفاق 6 ماه  تا 2 سال                                          6

                                        "     "       "     " 3و2ماه                                          3و6

                                        "     "      "      "     "                                               3و6

                                                  6و2                                                            9و6

                                                  9و2                                                            7

                                                  9و2                                                           3و7

3                                                                                                                           6و7

    این در حالی است که به عنوان مثال کودک آزمایشی با سن عقلی 2 سال باکودک آموزش پذیر با سن عقلی 9و3 سال(حدودا 2برابر سن عقلی آزمایشی) ملزم هستند متون آموزشی یکسان ،در

یک کلاس آمادگی داشته باشند.به همین دلیل آموزگاران محترم اظهار میدارند که کودک تربیت پذیر است و جای او در مدرسه استثنایی نیست . در صورتیکه مشکل نه در توانایی کودک است

،نه در آموزش مربیان و نه در سنجش هوش.بلکه در محتوای برنامه های آموزشی نامناسب با سن عقلی آنهاست .

نظر به اینکه هر ساله ما شاهد بستن تنها روزنه امید تعدادی از خانواده های کودکان آزمایشی هستیم ،امیدواریم که مسُولین محترم با راه حلی مدبرانه جهت رفع این مشکل اقدام فرمایند.

                    سید قنبر علی میرفاضلی ــــواحد مشاوره                                                                  

Attention deficit/hyper Activity disorder

ADHD : اختلالي است كه دربرگيرنده الگوي مكرر و نامناسب رشدي است و شامل عدم توجه و تكانشي بودن فرد است كه مي تواند همراه با زياده فعالي يا بدون آن باشد و ناشي از اختلالات عصي شناختي بزرگ ـ حسي حركتي يا هيجاني نباشد . كودكي كه تنها اختلال توجه دارد ADD

( disorder  Attention deficit ) ناميده مي شود .

تعريف توجه : عبارت است از قدرت تمركز كافي در كاري براي انجام كار  و جايدهي محرك در مغز و يا دريافت ويژگيهاي اساسي محرك و بي اثر نمودن ساير محركات .

ميزان شيوع : 2 تا 4 درصد كل كودكان و 5 تا 10 درصد كودكان سن مدرسه را درگير مي نمايد .

اختلال توجه در عقب ماندگان ذهني :

خردسالان و افراد كم هوش تمام توجه خود را به بررسي فرآيند هايي معطوف سازند كه به طور كلي ساده تر باشد و قسمت كمتري از توجه خود را براي فرآيند هاي مشكل تر يا پيچيده تر باقي مي گذارند . افراد كم توان ذهني اصولاً دامنه ي توجهشان كمتر از آن است كه بتوانند ان را به فرآيند هاي متفاوت معطوف سازند يعني قادر نيستند به جنبه هاي مختلفي كه يك فعاليت قرار دارند توجه كنند .

علت : علت قطعي اختلال بيش فعالي و نقص توجه ناشناخته است. چندين فرضيه بيوشيمايي حسي ـ حركتي ، فيزيولوژيك ، ضايعات مغزي ، عوامل رواني و اجتماعي و رفتاري و تظاهرات آن پيشنهاد شده اند . اين اختلال بيشتر ارثي است و در بستگان درجه 1 شايع تر است . بيش فعالي ممكن است

در بعضي از موقعيت ها ( مثل مدرسه ) مشاهده شود و در موقعيت هاي ديگر( تماشاي تلويزيون ) مشاهده نشود .

اين اختلال مي تواند آرامش خانواده و مدرسه را بهم بزند و در نوع شديد ان در سن نوجواني و جواني به بزه كاري منجر شود .

جهان چون چشم و خط و خال و ابروست          که هر چیزی به جای خویش نیکوست                     

با دو چشم نابینا،با زبان نا گویا،کار ما بریشان نیست.ناتوانی جسمی،کم توانی ذهنی سد راه انسان نیست.           

تاثیر واژه ها و کلمات بر جسم ، ذهن و روان کودکان
در آغاز هیچ نبود . کلمه بود و آن کلمه خدا بود .
کلام و باز هم کلام . بیایید در کلام خود معصوم باشیم و از کلام در جهت انتشار عشق و محبت استفاده کنیم .
می توانیم از کلمات طناب داری بسازیم و هر که را خواسته باشیم بر دار شعر یا کلام خود آونگ کنیم و یا می توانیم با یک کلمه نور امید را در خانه تاریک دلی روشن کنیم و نجات دهنده یک زندگی باشیم و از دریچه نگاهمان شادیش را به تماشا بنشینیم .
مگر نه اینکه سلاحهای مرگبار هم با کلام به حرکت در می آیند و باز هم با کلام از حرکت می ایستند تنها با دو کلمه آتش و آتش بس .
پس کلمات از هر سلاحی در این دنیا قوی تر و مخرب تر هستند اگر که بد استفاده شوند و بهترین نوشدارو و مرهم هستند بر زخم عمیق دلی اگر که بجا و بموقع استفاده شوند و همین کلمات هستند که می توانند جنگی را به صلح و صلحی را به جنگ مبدل سازند و مایه ویرانی خانه ها و کاشانه ها شوند . پس مربیان باید از نقش کلام آگاه گردند و از آن به بهترین وجه در خطاب به دانش آموزان استفاده نمایند . واقعیت این است که کلمات و واژه هایی که در یک مکان ، یک کلاس درس یا حتی یک شهر استفاده می شوند استفاده می شوند ارتعاش خاصی دارند که مانند امواج مثبت و منفی در فضای آن مکان موج می زند و تاثیر مثبت و منفی خود را بر افراد آن محیط می گذارد . خصوصا تاثیر کلام یک معلم بر دانش آموز مانند اثر کلام یک پزشک بر بیمارش است . شاید داستان دکتر چوپرا را شما هم شنیده باشید که وقتی بیمار مشکوک به سنگ کیسه صفرا را تحت جراحی قرار داد و در اتاق عمل مشاهده کرد که بیمارش به سرطان مبتلا است و هیچ کاری هم برایش نمی توان کرد ، شکم بیمار رابست و فردای روز عمل بدلیل اینکه از عکس العمل این بیمار در صورت آگاهی از بیماری کشنده اش آگاه بود به وی گفت : خوب سنگ کیسه صفرایت را برداشتیم و تو اکنون هیچ مشکلی نداری ، برو و شادمان زندگی ات را بکن . در حالی که همه انتظار مرگ این فرد را می کشیدند 6 ماه بعد در عین صحت و سلامت به سراغ پزشکش رفت در حالی که هیچ اثری از بیماری را با خود حمل نمی کرد . این تجربه چنان گرانقدر بود که دکتر دیپک چوپرا در کتابش از آن یاد کرده است و این دقیقا تاثیر کلام بر دیگران است . تاثیر کلام می تواند بیماری را به سلامت ، سیئات را به حسنات ، تلخ را به شیرین ، خار را به گل و مس را به زر تبدیل کند .
بهمین دلیل بود که پیامبر از حقوق فرزند بر والدینش ، انتخاب نام نیک را بر هم شمردند چرا که تکرار یک نام با معنی ، اثرات خود را در شخصیت فرد ظاهر می سازد . و باز به همین دلایل است که بزرگان دین ما فرموده اند که خواب را خوش تعبیر کنید . چنانکه حضرت یوسف به یکی از زندانیان هم بندش که خواب خود را برایشان نقل کرد فرمودند : تو به دار آویخته خواهی شد و زندانی که سخت ترسیده بود عرض کرد دروغ گفتم . و حضرت فرمودند : (( قضی الامرضیه تستفتیان )) چون این کلام را بر زبان آوردم این امر واقع خواهد شد و این همان تاثیر کلام است .
و یا وقتی حضرت علی به رسول الله فرمودند که من نمی توانم آیات قرآن و سخنان شما را بخاطر بسپارم و فراموششان می کنم . حضرت در پاسخ یک جمله فرمودند : (( و تعییها اوذن و اعیه )) و فرمودند بعد از آن هر چه که شنیدم و خواندم در خاطر من ماند و هرگز فراموش نکردم و این تاثیر کلام محمد (ص) بر علی (ع) بود . در این اثر گذاری دو عامل بسیار مهم تعیین کننده خواهند بود . اول خود کلام است و لزوم نیت گوینده و چگونگی ادای آن کلمه و طرز تلفظ آن می باشد . در خاتمه این بحث سوالاتی مطرح می کنیم . آیا آموزش و پرورش استثنایی در انتخاب اسامی و عنوان هایش از بهترین واژه ها و کلمات استفاده می کند ؟
واقعا نمی توان از کلمات و واژه های دیگری به جای کلمات مرسوم مانند استثنایی ، مرزی کم توان ، معلول -دیرآموز-عقب مانده ذهنی... استفاده کرد ؟
مگر این واژه ها کلمات کتاب مقدسند که نتوان آنها را تغییر داد ؟
و بجای آنها از کلماتی استفاده کنیم که اینهمه بار منفی را با خود حمل نکنند ؟
بعنوان مثال آیا کلمه مهرجویان ، پاک دلان از کلمه کم توان یا استثنایی زیباتر بهتر و عمیق تر نیست ؟
منتظر پاسخ های شما هستیم .
ختم کلام را به حضرت مولانا می سپاریم که گوش نوازترین کلام است  .
ای خدای پاک و بی انباز و یار                        دستگیر و جرم ما را در گذار
یاد ده ما را سخنهای رقیق                              تا تو را رحم آورد آن ای رفیق 
 گر خطا گفتیم اصلاحش تو کن                        مصلحی تو ای تو سلطان سخن
کیمیا داری که تبدیلش کنی                              گر که جوی خون شود نیلش کنی
اینچنین میناگری ها کار توست                         اینچنین اکسیرها ز اسرار توست

والسلام علی من التبع المهدی

سید قنبر علی میرفاضلی – مشاور مرکز آموزشی استثنایی مهر