معيارهايي براي اختلال ADHD  :

  وجود 6 تا از نشانه هاي عدم توجه و 6 تا

 ازنشانه هاي بيش فعالي كه حداقل 6 ماه

وجود داشته باشد و شدت آن با سطح رشدي كودك همخواني ندارد ، مي تواند معيار صحيحي براي ارزيابي و تشخيص كودك ADHD باشد .

a)         اغلب توانايي توجه كامل به جزئيات را ندارد . در تكاليف مدرسه كار و فعاليت مرتكب اشتباه مكرر مي شوند .

b)         توجه كردن يا حفظ توجه بر روي فعاليت و يا بازي خاص برايشان سخت است .

c)         وقتي با آنها صحبت مي كنيد به نظر مي رسد گوش نمي كنند .

d)         اغلب دستورالعمل ها  را گوش نمي كنند . بنابراين تكاليف و وظايفشان را كامل

نمي كنند .

e)         به كارهايي كه تلاش ذهني مستمر نياز دارد بي علاقگي نشان مي دهند .

f)          وسايل مورد نيازشان را گم يا فراموش

مي كنند .

g)         توجه شان با محرك هاي بيروني به راحتي بهم مي خورد ( راه رفتن كسي از كنارشان و ... )

h)         تماس جشمي ( eyecontact) در انها بسيار ضعيف است . معمولاً تمركز و تعقيب بينايي در انها دچار اختلال است .

i)          درفعاليتهاي روزانه دچار فراموشي مي شوند.

j)          عزت نفس پايين و چرخه معيوب عملكرد ضعيف ( عملكرد ضعيف ـ عدم نتيجه گيري ـ عزت نفس پائين ـ عملكرد ضعيف )

hyper Activity 

a)         اغلب بي قرارند و در صندلي شان مدام پيچ و تاب مي خورند .

b)         اغلب صندلي شان را ترك مي كنند .

c)         در مكان هاي نامناسب و پرخطر جنب و جوش مي كنند .

d)         در فعاليتهاي آرام و بي سر و صدا شركت نمي كنند .

e)         اغلب نقش فردي را سوار بر موتور بازي

مي كنند .

f)          زياد حرف مي زنند .

g)         نوبت را رعايت نمي كنند (نمي توانند منتظر كسي يا چيزي بمانند )

h)         قبل ازاينكه سئوال تمام شود پاسخ مي دهند.

i)          بيش ازحد دركار ديگران فضولي مي كنند .

مشاوره

- والدين بايد در جريان برنامه هاي آاموزشي درماني كودكشان قرار گيرند .

- در مواردي كه پزشك براي كودك دارو تجويز كرده بدون نظر پزشك دارو را قطع نكرده و يا دوز آن را تغيير ندهيد .

- شرايط محيطي و آموزشي و درماني مساعدي براي كودك فراهم كنيد .

- هيچ وقت كودكتان را با ساير كودكان مقايسه نكنيد .

- كودك را بيش از حد آزاد نگذاريد و يا اينكه محدوديت بيش از حد برايش ايجاد نكنيد .

- دقت داشته باشيد با تشويق ناآگاهانه خود بيش فعالي را افزايش ندهيد .

- رفتارهاي پسنديده و ناپسند كودك را با پاداش و تنبيه متعادل سازيد . ( اين كار را مي توانيد به كمك ژتون هم انجام دهيد )

- در كار با كودكانتان توان ذهني وي را در نظر گرفته و خارج از توان او از وي كار نخواهيد .

- در تمرينات كودك تنوع ايجاد كنيد و قبل از اينكه كودك از تمرين دست بكشد تمرين را عوض كنيد .

- با توجه به نوع علاقمندي و عدم تمركز كودك در ساير فعاليتها براي فعلايت هدف زمان خاصي در نظر رفته شود كه براي حصول نتيجه مي توان از تقويت منفي استفاده كرد .

- فعاليتهاي هدفمند كودك بايد به زمانهاي كودك 2و 3 و 5 دقيقه تقسيم شود و در فواصل اين فعاليتها زمان تحرك و تغيير به كودك داده شود .

- هر فعاليتي در اين كودك بايد به هدف منجر شود .

- والدين بايد به كودك ياد بدهند كه دائماً با صداي بلند به خودش بگويد « صبر كن » بعداً دوباره شروع كن‌»

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(1) آموزش بايد در مكاني صورت گيرد كه هيچ نوع محركي باعث حواس پرتي كودك نشود : صندلي يك نفره ، محيط خلوت از وسايل اضافي ، نور فراوان و ...

(2) منظور اين است كه به ازاي هر رفتار پسنديده يك امتياز به وي بدهيد و در آخر هفته به ميزان امتيازات گرفته شده به كودك پاداش دهيد .

(3) كودك را از فعاليت يا شي يا خوراكي مورد علاقه محروم كنيد .

- والدين بايد تلاش كنند كه كودك در يك گروه بازي يا نمايش و يا ورزشي جاي دهد .

- هر فعاليتي بايد با تلفيق فعاليتهاي لمسي و ديداري بمكرر در طول روز انجام شود .

- براي كودك ADHD قبل از آموزش رسمي و كلاسيك بايد درك فضايي ، درك اشكال و تن آگاهي و هماهنگي چشم و دست و مهارتهاي ديداري و شنيداري مد نظر قرار گرفته :

- در اتاق تاريك تعقيب بينايي با چراغ قوه كار شود .

افقي ـ بعد عمودي ـ دوراني ـ ضربدري .

- تمرينات تقويت مهارتهاي ديداري و شنيداري را مرتباً انجام دهيد .

- براي تقويت حافظه بينايي از تمرين بازشناسي اشياء و تصاوير ، بخاطر سپردن اشكال هندسي و ترسيم از روي حافظه ، بخاطر سپردن تصاوير و بيان آنها ... و براي تقويت تميز بينايي كودك تمرينات ـ تشخيص يك شي متفاوت از ميان چند شي ـ دسته بندي اشياء بر اساس رنگ و شكل و ابعاد و حجم و ... را انجام دهيد .

- براي تقويت حافظه ي شنيداري كودك تمرينات ـ يادآوري آزاد كلمات و اعداد تا حد ممكن .

ياد آوري ( بيان ) صداهاي آغازين يا پاياني كلمات ...

و براي تقويت مهارتهاي گوش دادن تمرينات گوش دادن به نوار ، تعريف قصه و خواندن داستان براي كودك ـ پرسش راجع به متن داستان براي كودك ـ پرسش راجع به متن داستان و قصه و دريافت پاسخ كودك را انجام بدهيد .

- تمريناتي براي تقويت دامنه اطلاعات عمومي : آموزش اعضاي بدن ( بدن خودش ـ بدن شما ـ بدن عروسك ـ بدن آدم نقاشي ـ تشخيص محل لمس از روي بدن خودش بر روي عروسك يا تصويرآدمك ) اسامي اشياء موجود در منزل ـ آموزش مفاهيم بنياد مانند رنگها و جهات و ...

- تمرين تقويت مهارتهاي رياضي : شمارش طوطي وار ـ درك كم و زياد ( مقياس ) ـ مفهوم اعداد .

- تمرينات تقويت مهارتهاي خواندن و نوشتن : بخش كردن كلمات توسط دستها ، هجي كردن كلمات ، شناساندن حروف و ... انجام دهيد .

- تمرينات تقويت هماهنگي چشم و دست : رنگ آميزي اشكال ابتدا با انگشت بعد با مداد سپس با قلم مو ـ وصل كردن نقاط : ابتدا برجسته بعد روي كاغذ جور كردن پازل از ساده به مشكل . 

- در حالي كه با يك دست راكت يا قاشق را نگهداشته است توپي را روي آن نگهدارد و راه برود يا با دو دست بشقابي را نگه دارد و چند عدد توپ را روي آن نگهداشته و مسير مشخصي را راه برود .

تسبيح بزرگي را خودش نخ بكشد بعد از اتمام آن را با شمارش طوطي وار يا تكرار حروف الفبا تسبيح بزند .

- سه ظرف حاوي حبوبات( عدس ـ نخود ـ لوبيا ) تهيه كرده از تعداد كم شروع كنيد بتدريخ زياد شود ( 5 تا 20 عدد ) آنها را جدا سازد .

-  ظرفي حاوي پيج سقفي ، واشر و مهره تهيه شود .

كارتهاي قزل قفلي تهيه شود .

... نهايتاً

     ADHD يك اختلال طولاني مدت است و يكسري تكنيك هاي خاص براي اصلاح آن بايد مد نظر باشد .

- فرد بايد توانايي خود را براي پاسخ دادن به متغيرهاي حسي گوناگون تنظيم كند و آن را بهبود ببخشند .

- فرد بايد بتواند به طور ارادي و با انتخاب خود بدون حواس پرتي به كار مشغول شود .

- فرد بايد بتواند دستورالعمل هاي گفتاري ديگران را دنبال كند .

- فردي بايد بتواند روش هاي جايگزين را براي حل مشكلاتش به كار برد .

- فرد بايد بتواند با كنترل خود به آرامي بازي كند .

- فرد بايد بتواند در يك گروه به خوبي بازي كند و قواعد گروهي را رعايت کند                         

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   واحدتوانبخشی آموزشگاه استثنايي مهر   

                                                                                                                  فرشید خورسند ــــــــ فاطمه علیدوست